¿Platón protofascista?

O libro de texto que utilizamos de referencia nas clases de Historia da Filosofía fai unha valoración devastadora da teoría política platónica: clasista, cerrada, inmobilista, conservadora dos privilexios, utópica, totalitaria… Xa non se trata dun torpedo na liña de flotación desa teoría, é o bombardeo de Dresde, o afundimento da frota, Hiroshima.

Sen embargo… hai un “sen embargo”. ¿Deberiamos matizar esas afirmacións, á luz dos textos platónicos que coñecemos? ¿facer algunha distinción que esixa unha valoración máis temperada? Ou máis ben ¿debemos cualificar o adefesio político platónico como o que algún pensa, e que o libro non se atreve a dicir: que o de Platón é puro fascismo?

Para axudar a perfilar as ideas, ademais das críticas que temos lido, propoño a lectura de un artigo e dous ensaios que directa ou indirectamente entran na cuestión. O artigo é de Agustín García Calvo, Que no, que no ¡VIVA SÓCRATES! Nel aborda o tema da relación entre Sócrates e a democracia, e polo tanto  entre Sócrates e os sofistas. Un dos ensayos é de Mark Lilla, co suxerinte título de La seducción de Siracusa, sobre o papel dos intelectuais que se posicionaron a prol  dalgún Estado totalitario no século XX, e como contrapunto mostra a figura do noso filósfo. E por último, para entender o sentido político de liberdade, un coñecido ensaio que xa ten anos –unha chea deles-, pero que non perde de todo o seu valor: Discurso sobre la libertad de los antiguos comparada con la de los modernos, de Benjamin Constant.

Esta é a proposta de traballo:

• Ensaio: Valoración da teoría política de Platón.
• Extensión mínima: 1500 palabras.
• Formato: dixital
• Data límite de presentación: 8 de novembro

 Sáibase que a realización do traballo proporciona elementos para a valoración de todas as teorías políticas que imos estudar este curso: Aristóteles, Locke, Marx…  E que dá traballo.
O da ilustración é por non apretujar tanto a letra. Non ten nada que ver con Platón... aínda que... bueno...

Divus Plato

Exercicio de composición para o alumnaje de Historia da Filosofía

Tempo dispoñible para a realización do exercicio:   90 mins.
Espazo máximo:                                                               4 folios (polas dúas caras)
Idioma:                                                                            opcional, galego ou español.

(...)

-Ben. Xa vimos, segundo parece,  tres calidades da cidade, e en canto á especie que resta para que a cidade alcance a excelencia ¿cal podería ser?. É evidente que a  xustiza.

(...)

Pois o que establecimos dende o principio que debía facerse en toda circunstancia, cando fundamos a cidade, segundo a miña opinión, é a xustiza ou unha especie desta. Pois establecimos, se recordas,  e moitas veces xa o repetimos, que cada un debía de ocuparse dunha soa cousa de entre as que concirnen á cidade, precisamente daquela na que estivese mellor  preparado por natureza.

- En efecto, dixémolo.

-E que a xustiza consiste en facer o que é propio dun, sen meterse nas cousas alleas, é algo que xa oímos a outros moitos e que nos dixemos repetidamente.

-En efecto, afirmámolo frecuentemente.

-Nese caso, amigo meu, a xustiza parece que consiste en facer cada un o seu. ¿sabes de onde o deduzo?

-Non, pero dimo ti.

-Ao meu parecer do que temos examinado, a moderación, a valentía e a sabedoría, o que resta por ver  na cidade, é o que da a todas aquelas calidades a capacidade de nacer e unha vez nacidas, permítelles conservarse, mentres pemaneza  nelas. E xa dixemos que se encontrabamos as tres, a xustiza sería a que restase.

-Por forza é así.

-Non obstante, se fose preciso discernir cal  destas calidades fará á nosa cidade mellor, resultaría difícil discriminar se consiste nunha coincidencia  de opinión entre os gobernantes e os gobernados, ou se é a conservación da opinión consonte á lei que hai entre os militares acerca do que debe ser temible ou non, ou a intelixencia  e a vixiancia entre os gobernantes; ou iso que fai mellor á cidade   consiste, tanto no neno coma na muller, no escravo coma no home ceibe, e no artesán, no gobernante e no gobernado, en que cada un se ocupe do seu, sen atender ao alleo.

-Dende logo, sería dificil. ¿Como non?

-Entón, segundo parece, en relación á excelencia  da cidade,  a capacidade de facer cada un o seu nela  pode rivalizar coa súa sabedoría, coa súa moderación e a súa valentía.(...)

-Pois un home xusto non diferirá en nada da cidade xusta en canto á idea da  xustiza mesma, senón que será semellante.

-Semellante, en efecto.

-Porén, unha cidade parece xusta cando os tres tipos de naturezas que existen  naquela fan cada un o seu; e pareceunos moderada, valente e sabia a causa dalgunhas outras afeccións e hábitos  deses mesmos tipos de naturezas.

-É verdade.

-Por conseguinte, querido amigo, estimaremos que quen teña eses mesmos tipos na súa alma, a causa das mesmas afeccións que aqueles, é ben merecedor de recibir os mesmos apelativos que a cidade.

PLATÓN; República libro IV, 427e—435c

CUESTIÓNS PRINCIPAIS ÁS QUE DEBE DAR RESPOSTA A COMPOSICIÓN

I) Marco histórico e conceptual: (avaliación: de 0 a 2,5 puntos)

     - Situar o autor do texto no marco histórico-cultural e filosófico da súa época (ata 1,25 puntos)

     - Cuestión contextual: Os sofistas e Sócrates (ata 1,25 puntos)

II) Comprensión: (avaliación de 0 a 6 puntos)

     - Ler atentamente o texto e a partir del responder á seguinte cuestión temática: A concepción política de Platón: Vinculación da alma á cidade.

III) Coñecemento específico: (avaliación: de o a 1,5 puntos)

     - Atendendo á problemática do texto e á cuestión temática expoñer -con claridade e rigor conceptual-, as relacións con outros autores, correntes filosóficas ou épocas do currículo.